Bir uyuşmazlık yaşadığınızda önünüzde iki yol vardır: mahkemeye başvurmak ya da arabuluculuk yoluyla çözüm aramak. Bazı uyuşmazlıklarda arabuluculuk zaten zorunlu bir ön aşamadır; ancak zorunlu olmadığı durumlarda da tercih etmek çoğu zaman avantajlıdır. Peki karar verirken nelere bakmalısınız?
1. Süre
Mahkeme süreci; dilekçeler teatisi, tanık dinlenmesi, bilirkişi incelemesi ve istinaf–temyiz aşamalarıyla birlikte çoğu zaman yıllara yayılır. Arabuluculukta ise süreç haftalarla ölçülür. Alacağınıza ne zaman ulaşmanız gerektiği, tercihinizi belirleyen en önemli etkendir.
2. Maliyet
Dava açarken başvurma harcı, peşin harç, gider avansı, bilirkişi ücreti ve vekâlet ücreti gibi kalemler devreye girer. Dava kaybedilirse karşı tarafın vekâlet ücreti de yüklenilir. Arabuluculukta ise ücret tarifeye bağlıdır, taraflar arasında paylaşılır ve toplamda çok daha düşük kalır.
3. Öngörülebilirlik
Mahkeme kararının sonucunu önceden kesin olarak bilmek mümkün değildir. Arabuluculukta ise anlaşma tarafların kendi iradesiyle kurulur; kimse kabul etmediği bir sonuca zorlanamaz. Riski yönetmek isteyen taraflar için bu belirleyici bir avantajdır.
4. İlişkinin Devamı
Karşı tarafla ilişkinizin sürmesi gerekiyorsa — bir tedarikçi, ortak, kiracı ya da komşu söz konusuysa — dava bu ilişkiyi çoğu zaman onarılamaz biçimde zedeler. Arabuluculuk, sorunu çözerken ilişkiyi koruma imkânı verir.
5. Çözümün Esnekliği
Mahkeme yalnızca talep edilenle bağlıdır ve hukuken tanımlı sonuçlar üretir. Arabuluculukta ise vadeli ödeme, mahsuplaşma, mal ile ödeme, yeni bir iş birliği ya da özür gibi bir mahkeme kararında yer alamayacak çözümler mümkündür. Tarafların gerçek ihtiyacı çoğu zaman bu esnek çözümlerle karşılanır.
6. Gizlilik
Mahkeme dosyaları ve duruşmalar kural olarak aleniyet ilkesine tabidir. Arabuluculuk ise tamamen gizlidir. Ticari itibarın veya kişisel mahremiyetin önem taşıdığı uyuşmazlıklarda bu fark belirleyici olabilir.
Peki Ne Zaman Dava Gerekir?
Karşı taraf müzakereye tamamen kapalıysa, uyuşmazlık tarafların tasarruf yetkisi dışındaysa ya da acil bir hukuki koruma (ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz) gerekiyorsa dava yolu kaçınılmazdır. Ayrıca emsal bir içtihat oluşturmak istiyorsanız mahkeme kararı gerekir.
Arabuluculuğun denenmesi dava hakkınızı ortadan kaldırmaz. Anlaşma sağlanamazsa süreç son tutanakla kapanır ve dava yolunuz açık kalır. Bu nedenle çoğu uyuşmazlıkta önce arabuluculuğu denemek, kaybedilecek bir şey olmayan bir tercihtir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz.