Son yıllarda hukuk sistemimizde giderek genişleyen bir uygulama var: dava şartı arabuluculuk. Kısaca, belirli uyuşmazlık türlerinde mahkemeye gitmeden önce arabulucuya başvurmanın zorunlu tutulması anlamına geliyor. Bu yazıda kavramı, kapsamını ve pratikte ne anlama geldiğini ele alıyoruz.
Dava Şartı Ne Demek?
Dava şartı, bir davanın esastan görülebilmesi için önceden yerine getirilmesi gereken koşuldur. Arabuluculuk bir dava şartı olarak öngörülmüşse, arabulucuya başvurmadan doğrudan açılan dava mahkeme tarafından usulden reddedilir. Mahkeme işin esasına hiç girmez. Bu nedenle uyuşmazlığın türünü doğru tespit etmek kritik önemdedir.
Hangi Uyuşmazlıklar Kapsamda?
Dava şartı arabuluculuk kapsamı zaman içinde kademeli olarak genişletilmiştir. Bugün başlıca şu alanları kapsamaktadır:
- İş hukuku: İşçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talepleri
- Ticaret hukuku: Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri
- Tüketici hukuku: Belirli parasal sınırın üzerindeki tüketici uyuşmazlıkları
- Kira ve taşınmaz: Kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklar, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşuluk hukukundan kaynaklanan bazı uyuşmazlıklar
İstisnalar
Her uyuşmazlık bu kapsama girmez. İş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlara bağlı rücu davaları gibi bazı talepler dava şartı arabuluculuğun dışında tutulmuştur. Ayrıca ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz gibi geçici hukuki koruma talepleri için arabuluculuk şartı aranmaz.
Süreç Nasıl İşler?
Başvuru, karşı tarafın yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki adliye arabuluculuk bürosuna yapılır. Büro sicilden bir arabulucu görevlendirir; arabulucu taraflara ulaşarak oturum gününü belirler. Süreç, kanunda öngörülen kısa süreler içinde tamamlanır.
Taraflar anlaşırsa düzenlenen anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhiyle mahkeme kararı hükmünde sonuç doğurur. Anlaşma sağlanamazsa düzenlenen son tutanak, dava açabilmek için gereken belgedir ve dava dilekçesine eklenmesi gerekir.
Zamanaşımı Endişesi
Sık sorulan bir soru: "Arabuluculukla uğraşırken hakkım zamanaşımına uğrar mı?" Cevap hayır. Arabuluculuğa başvurulmasından sürecin sona ermesine kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süreler işlemez. Bu güvence, tarafların süreci rahatça yürütmesini sağlar.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Uyuşmazlığınıza özel değerlendirme için merkezimizle iletişime geçebilirsiniz.